“1760 yılında, Nantucket avcıları yerel deniz memelilerinin neredeyse tamamını yok etmişlerdi, ama pek umurlarında değildi: daha büyük balina avcısı slooplar inşa ettiler ve bunları açık denizde yağı doğrudan işleyebilecek tuğla fırınlarla donattılar. Böylece, yağı boşaltmak için bu kadar sık limana dönmeye gerek kalmadı ve filolarının faaliyet alanı çok daha geniş oldu. Amerikan Devrimi’nin başlangıcında, Nantucket halkı Kuzey Kutup Dairesi’nin sınırlarına kadar gitmişti. Afrika’nın batı kıyısına, Güney Amerika’nın doğu kıyısına ve hatta Falkland Adaları’na ulaşmışlardı.”
Alıntı
Moby Dick’in Gerçek Hikayesi
Nathaniel Philbrick
Faroe Adaları, grindadráp ve öngöremediklerim
Tarafsız olmayacağım. Faroe Adaları’na, hiçbir zaman gerçekten çözemediğim bir iç gerilimle gittim.
Bu adaları istiyordum. Işıkları için, ya da daha doğrusu ışığın yokluğu için. Yalıtılmışlıkları, neredeyse gerçeküstü halleri için. Ve fotoğraf çektiğim, sık sık o ham kuzey hissini yakalamaya çalıştığım için.
Ama grindadráp vardı.
İnsan başka yöne bakmaya ya da onu kendi bağlamına yerleştirmeye çalışabilir. Bunun eski bir gelenek olduğunu, bir zamanlar hayati bir anlamı bulunduğunu okuyabilir. Ama gerçekte ne olduğuna baktığınızda, bir koya doğru sürülen siyah pilot balinaların toplu avına baktığınızda, bunun diğerleri arasında sıradan bir kültürel ayrıntıymış gibi davranamazsınız. Bunlar çok somut, unutulması çok zor görüntüler.
Gitmeden önce bu huzursuzluğu evcilleştirmeye, ona kabul edilebilir bir biçim vermeye çalıştım. Kendime Japonya ya da Norveç gibi başka ülkelerin de deniz memelilerini avladığını, ama bu yüzden oralara gitmekten vazgeçen pek kimse olmadığını söyledim. Bu uygulamanın büyük olasılıkla silinmekte olan bir dünyaya ait olduğunu, zamanın yavaş yavaş işini yapacağını söyledim. Bu düşüncelerin birer birer yerleşmesine izin verdim, kırılgan gerekçeleri üst üste yığar gibi. Sağlam hiçbir şey, pek dürüst de sayılmaz, ama gitmeye yetecek kadar.
Orada güzellik tartışmasız ortada ve klişelere düşmeden anlatması zor. Pürüzlü, kararsız, zaman zaman neredeyse düşmanca, baştan çıkarmaya çalışmayan bir güzellik. Grindadráp ise arka planda kaldı, soyut, görünmez.
Noel’de gittim. Gece uzundu.
Asıl sorun dönüş. Görüntüler geri geliyor: gitmeden önce görmüş olduklarınız ve sonradan, bazen tesadüfen karşılaştıklarınız. Ve o noktada onları süzen hiçbir şey kalmıyor.
Beni asıl çarpan, aradaki uçurum oldu. Bu kadar acımasız bir şey, bu kadar saf, görünüşte neredeyse el değmemiş bir çevreyle nasıl bir arada var olabilir? Sanki uzlaşmaz iki gerçek aynı kıyıyı paylaşıyormuş gibi.
Geçmiş yüzyılların sertliğini, soğuğu, yalıtılmışlığı, zorunluluğu anlayabiliriz. Ama bu şiddet zamanı nasıl aştı da günümüze, el değmemiş haliyle kondu?
Bunları birbirinden ayırabileceğimi sanıyordum. Yanılmışım.
