Kambala

🇫🇷 Français 🇬🇧 English 🇮🇹 Italiano 🇹🇷 Türkçe

Theyyam beni yavaşlığıyla yakalamıştı: bir yüze yayılan zerdeçal, parça parça takılan başlık, adamın yerini bırakmasından saatler önce. Kambala’yı ise, onun tam tersini aradığımı bilmeden aradım.

İnternet araştırmaları bir isme çıkıyordu: Dr. Krishna Mohan, Moodubidire’de cerrah, amatör fotoğrafçı, bir fotoğraf eleştirisi forumunun yöneticisi. İmzasında bir web sitesi ve yedi sosyal medya hesabı vardı. Ona yarış takvimi için yazdım. Bana defalarca cevap verdi; haftalara yayılan yazışmaların ardından, tarihleri “önceki tarihlerden büyük ölçüde değiştirilmiş” diye gönderdiği son e-postaya kadar. Sanki yerel komite bile kendini bulmakta zorlanıyormuş gibi. Her seferinde “Bana ulaştığınız için teşekkürler :)” yazıyordu. Hiç göremeyeceği biri için, binlerce kilometre öteden, zaman ayıran bir yabancı.

Takvim beni Baradi Beedu’ya götürüyordu. Geriye lojistik kalıyordu: Chethana Travels, bir günlüğüne kiralanmış bir taksi, Mangalore istasyonundan gidiş-dönüş. “Taksiyi ayarlayacağım, elbette.” Hindistan’ın başka yerlerindeki aynı sakinlik, tartışılmayan o kendiliğinden belli oluş.

Bir gün önce Theyyam’la meşgul olduğum Kannur’dan geliyordum. Şafakla yola çıktım; ayaklarım yataklı vagon bölmesinin duvarına dayalı, cam yağmurdan sırılsıklam, kapı yerine perde. Saat 8.17’de Mangalore Central: hâlâ uyuşuk bir peron, demir banklarda birkaç siluet, cam tavanın altında duran bir tren.

Şoför beni bekliyordu, ama belli ki güzergâha gerçekten bakmamıştı. Meslektaşlarına sordu, sonra yola çıktık. Su için bir mola. Gece kısa olmuştu; yolun geri kalanında uyukladım, net hiçbir görüntü kalmadı, yalnızca beni bir sonrakine götürürlerken iki dünya arasında süzülüyormuşum gibi bir his.

Ve sonra, hiçbir yerden çıkıp gelen bir kalabalık.

Baradi Beedu, havadan bakıldığında, ağaç tepelerinin arasında bir açıklıktan başka bir şey değildir — hindistancevizi ağaçlarıyla çevrili, çift şeritli bir pist; yakınında ana yol bile yoktur. Gösteri için hiçbir altyapı yok, yine de o gün yüzlerce erkek, uydu haritasında zar zor seçilen toprak yollardan oraya akıyordu. Sıfır turist. Oradaki tek Batılıydım ve kimse üzerimde pek durmuyordu: gösteri çok daha ilginçti.

Kanal uzanıyordu; sıkışmış çamurdan iki set arasında, pişmiş toprak renginde su. İki yanda, yalnızca bir iple tutulan bir insan çiti. Ve sonra mandalar beliriyordu: koşum takılı iki hayvan, boynuzları çiçeklerle süslü, arkalarında tahtasının üzerinde ayakta duran jokey, öne eğik, üstü çıplak, kırmızı bandanalı, elinde bir kırbaç ya da sopa. Hız, sıçrayan su, toynakların suda çıkardığı boğuk ses.

Bu hız beni şaşkına çevirdi. Bütün hayvanlar birbirine benzemiyordu: çok genç jokeylerin sürdüğü küçük mandalar geçti, sonra akşam olunca bir arabaya koşulmuş iri hayvanlar. Ama boyutları ne olursa olsun, bazı çiftler o kadar hızlı koşuyordu ki arkadaki adam yetişemiyordu. Tahta elinden kayıyor, elleri ipleri bırakıyor, mandalar yarışı tek başlarına tamamlıyor, arkalarında suda ayakta duran, başlattığı şeyin gerisinde kalmış bir adam bırakıyorlardı. Bölgeden bir koşucunun bir gün, ciddi ciddi Usain Bolt’la karşılaştırılacak kadar hızlı koştuğunu sonradan öğrenecektim. O anda, bu hayvanların onları sürmesi gereken insanlardan daha hızlı olduğunu anlamak için rekorlara ihtiyacım yoktu.

Kanalın çıkışında, kuru toprakta işler karışıyordu. Sudan çıktıktan sonra mandalar her yöne gidebilirdi. Sarı giysili bir ekip onları durdurmaya hazır bekliyordu, ama kalabalığın geri kalanı, telaşla alışkanlık karışımı bir tavırla tozun içinde geri çekiliyordu; hayvanların nerede duracağı hiçbir zaman gerçekten bilinmiyordu. Hindistan’da organizasyon bazen istenen düzeyde olmuyor. Yine de her şey, kendi yolunda, işliyordu.

Yerel fotoğrafçılar iki yarış arasında bana gelip makinelerinin ekranında görüntülerini gösteriyorlardı. Hiç denemediğim bu panning tekniği, yani kaydırma çekimi fikrini bana onlardan biri verdi: mandaları net tutarken arka planın hareket izlerine dönüşmesine izin vermek.

Kanalın ötesinde, pistten görünmeyen başka bir sahne yaşanıyordu: ekipler, mandaları yıkayan ve iki geçiş arasında hazırlayan adamlar; bakıcıları ve ritüelleriyle bütün bir organizasyon.

Saat 13 civarında yorgunluk heyecanın önüne geçti. Kısa bir gece, fotoğraf çekmek için erken başlayan bir sabah: kendime çimenli bir köşe buldum, bisküvilerimi yedim. Ayağa kalktığımda ayağım ve bileğim kırmızı sokmalarla doluydu. Ben yemek yerken sessizce beni neyin böyle soktuğunu hiç öğrenemedim.

Akşam çökerken şoförümü aramaya çıkmam gerekti; bir günlüğüne kiralanmış, arkasında organize bir taksi hizmeti olmayan, yalnızca bir cep telefonu numarasını ağ olarak taşıyan biriydi. Sabahki kadar yoğun bir kalabalığın ortasında rahat değildim. Oradaydı, sakin sakin ayaküstü yemek yiyordu; Hindistan’da hiçbir zaman tam güvenmediğim sokak yemeğiydi.

Mangalore’ye, sonra Ernakulam’a dönüş, gece yarısından sonra NZM TVC SF Express ile. Bu tren, Yeni Delhi’deki Hazrat Nizamuddin’i Kerala’nın en güneyindeki Thiruvananthapuram’a bağlıyor; ben yalnızca bir parçasını, neredeyse bütün alt kıtayı kat eden bir yolculuğun ortasından birkaç saatini alıyordum. Döngü, beni iki kez kuzeye, iki kez güneye götüren bir haftanın başlangıç ve varış noktası olan Kochi’ye doğru kapanıyordu: önce backwaters ve çay tarlaları, sonra Theyyam ve Kambala; bir gün arayla geçilen iki dünya, Kerala ile kıyı Karnataka’sı arasındaki sınırın iki yanında.

Yıllar sonra, Kambala fotoğraflarına yeniden bakarken içime bir şüphe düştü. Krishna Mohan’a hiç teşekkür etmiş miydim? E-postalarımda aradım: hiçbir şey. Aramızda haftalara yayılmış beş yazışma ve yolculuk bittikten sonra benden tek satır teşekkür yok.

Bunu geç de olsa telafi etmek istedim. Fotoğraf sitesini buldum, hâlâ çevrimiçiydi, imzasında aynı e-posta adresiyle. Ve her şeyin hâlâ var olup olmadığını kontrol etmeye çalışırken bir makaleye rastladım: Moodubidire’de cerrah Dr. Krishna Mohan Prabhu, “Krishi” adıyla tanınan, doğa bilimci, trekking ve fotoğraf tutkunu, yazışmamızdan kısa bir süre sonra 55 yaşında akut lösemiden ölmüştü.

Onunla hiç tanışmadım. Onu tanımıyordum. Ama o, defalarca, sabırla, yalnızca bir manda yarışı takvimi isteyen, binlerce kilometre uzaktaki bir yabancıya zaman ayırmıştı.

Kalbimi kırdı. Onu tanımıyordum, onunla asla tanışmayacağım ve bu yokluğa rağmen ona, zamanında söyleyemediğim bir minnettarlığı saklıyorum.

Leave a Reply

Close Menu